Quy định mới về thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế

Luật Tiền Phong – sắp tới đây, Bộ luật Dân sự 2015 sẽ có hiệu lực, đây là một trong những đạo luật quan trọng có ảnh hưởng đến nhiều luật chuyên ngành khác. Những thay đổi của Bộ luật dân sự 2015 có khác gì so với Bộ luật dân sự 2005, ảnh hưởng này có lợi hay hại so với nhiều người dân. Hãy cùng Luật Tiền Phong tìm hiểu một khía cạnh thay đổi về thời hiệu chia di sản thừa kế của Bộ luật Dân sự 2015 mới đây như sau:

Quy định mới về thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế

1. Quy định về thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015

Bộ luật dân sự 2015 quy định thời hiệu thừa kế tại Điều 623 như sau:

1. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

a) Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật này;

b) Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu quy định tại điểm a khoản này.

2. Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

3. Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

2.  Điểm mới của quy định thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế mới

Điểm mới nổi bật nhất của BLDS 2015 so với luật cũ đó là:

·      Quy định về thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế cụ thể

Có thể thấy, việc BLDS 2015 đã quy định kéo dài thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế (đặc biệt đối với bất động sản là 30 năm) tạo điều kiện rất lớn cho người dân khi thực hiện những thủ tục khai nhận di sản.

Hiện nay có rất nhiều trường hợp người dân tranh chấp về việc thừa kế tài sản là nhà, đất do cha ông để lại, nhưng khi thực hiện việc chia tài sản đó thì lại quá thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế. Đây là một điều rất bất lợi vì người dân không thể được thực hiện các quyền của họ, hơn nữa quy định về thời hiệu như vậy cũng trái với tinh thần về thời hiệu khởi kiện về quyền sở hữu tài sản là bất động sản của Bộ luật Tố tụng dân sự cũng như BLDS, đó là không có thời hạn.

Mặc dù Tòa án có Nghị quyết hướng dẫn về việc khi đã quá thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế, đó là hướng dẫn các bên chia theo tài sản chung. Tuy nhiên điều này cũng không đảm bảo được quyền của các bên khi mà điều kiện để được Tòa án thụ lý vụ việc là phải có xác nhận của các đồng thừa kế xác nhận bất động sản là tài sản chung chưa chia.

Đây chính là điểm bất cập khi mà không phải trường hợp nào người dân cũng có đủ hiểu biết pháp luật để có văn bản xác nhận bất động sản là tài sản chung chưa chia. Do vậy, việc kéo dài thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bất động sản (30 năm) và động sản (10 năm) đã giúp người dân có thể thực hiện các quyền của mình, hơn nữa cũng đảm bảo trong khoảng thời gian lâu dài đó, họ có thể nắm rõ được các quy định pháp luật chia tài sản thừa kế để bảo vệ quyền, lợi ích của chính bản thân mình.

·      Bảo vệ quyền của người đang quản lý và sử dụng tài sản

Một khía cạnh nổi bật của BLDS mới đó là bảo vệ quyền của người đang quản lý và sử dụng tài sản.

Nhằm bảo vệ quyền của người thừa kế đang quản lý tài sản hoặc người thứ ba đang chiếm hữu tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai thì pháp luật cho phép khi quá thời hạn 30 năm (với bất động sản) hoặc 10 năm (với động sản) mà không có người nào yêu cầu chia di sản thừa kế thì tài sản sẽ thuộc về họ. Bởi lẽ việc sử dụng một khoảng thời gian dài như vậy thì những người đang quản lý, chiếm hữu tài sản đã hoàn toàn đủ căn cứ để được Nhà nước bảo vệ quyền lợi cũng như đủ điều kiện cấp những tài liệu xác nhận quyền sở hữu.

·     Thời hạn xác nhận quyền thừa kế là 10 năm

BLDS mới quy định người thừa kế xác nhận quyền thừa kế của mình và bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm. Theo chúng tôi, đây là một quy định khá khó hiểu, bởi khoản 1 các nhà làm luật đã quy định rõ ràng về thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế thì tại sao lại phải ép người thừa kế thực hiện thủ tục xác nhận mình được quyền thừa kế di sản và phải có thời hiệu???

Quy định về thời hiệu như vậy chẳng khác nào quy định cũ về thời hiệu theo BLDS cũ là 10 năm. Do vậy theo chúng tôi, nên bỏ quy định về thời hiệu xác nhận người thừa kế và bác bỏ quyền thừa kế của người khác, như vậy sẽ hợp lý với quy định ở trên hơn.

·    Quy định về thời hiệu thực hiện nghĩa vụ của người để lại di sản

Đây có thể nói là một điểm tiến bộ khi đã đáp ứng được nhu cầu và bảo vệ quyền lợi của những người thứ ba có quyền đối với người để lại di sản thừa kế.

Đối với người đã mất, họ không chỉ để lại tài sản cho những người thừa kế được hưởng mà còn có thể để lại những nghĩa vụ đối với người thứ ba chưa hoàn thành hết. Những người thừa kế không thể chỉ hưởng phần di sản để lại mà còn phải chịu những nghĩa vụ mà người đã mất chưa hoàn thành, điều đó cũng nhằm bảo vệ quyền của người thứ ba trước pháp luật. bởi lẽ có nhiều người chết vay tiền của người thứ ba và những người thừa kế của họ không thực hiện hết nghĩa vụ trả nợ cho người kia.

Việc BLDS 2015 quy định mới đây là 3 năm cho phép người thứ ba được quyền yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết tuy đã rất cụ thể, nhưng sẽ trái với tinh thần chung của yêu cầu kiện đòi lại tài sản là “Không có thời hạn”.

Đây là những điểm mới về chia tài sản thừa kế của Luật Tiền Phong, hy vọng các nhà làm luật sẽ có hướng dẫn chi tiết về những quy định mới nhằm bảo đảm quyền lợi, nghĩa vụ của những người thừa kế và người thứ ba có liên quan.

Bạn đọc có mong muốn tìm hiểu kỹ hơn về những điểm mới của BLDS 2015, vui lòng liên hệ đến tổng đài 1900 6289 để được hướng dẫn chi tiết và cụ thể hơn.